TOtaal karate in Kameroen
14-29 mei 2026. Een internationale stage met meer dan 200 deelnemers.

Nederlandse karateka uitgenodigd om het systeem van TOtaal Karate Nederland (Sōgō Ryu) en de karatecultuur in Kameroen samen te brengen.

Van Douala tot Yaoundé: twee weken intensieve trainingen, ontmoetingen en onverwachte wendingen.

DOUALA / YAOUNDÉ – Wat begon als een zorgvuldig voorbereide internationale karate-stage groeide in mei uit tot een intens avontuur vol sport, cultuur en menselijke verhalen. Tussen 14 en 29 mei 2026 reisden drie Nederlandse karateka van TOtaal Karate Nederland (TKN) – Con Voermans (8e dan), Billy Ossoko (6e dan) en Taco van der Dussen (4e dan) – naar Kameroen voor een grootschalige stage, georganiseerd door de Regionale karatefederaties van Littoral en Yaoundé.

De missie: kennisoverdracht, sportontwikkeling en het versterken van internationale banden binnen karate. Maar zeker ook om karate in Kameroen verder te promoten. De reis bleek meer dan dat: een verhaal van contrasten, improvisatie en onvergetelijke ontmoetingen.

Een bijzondere start: erkenning en verwachtingen.

Voorafgaand aan de reis kreeg hoofdtrainer Con Voermans een bijzondere erkenning: uit handen van Herman van der Meulen, Ere voorzitter TKN en tevens oud voorzitter van de Karate Bond Nederland (KBN) werd hem de 8e Dan TOtaal Karate uitgereikt. Met de bijbehorende vermelding: “Con, je hebt een eigen visie op karate, die je niet alleen op papier hebt gezet, met bijbehorende eigen ontwikkelde traingingsmethodes en wedstrijd systeem (Sōgō Ichi en NI). Je draagt dit ook uit over onze landsgrenzen, België en Duitsland en dan nu naar Afrika. In Afrika zijn ze zeer hiërarchisch. In Japan is het heel normaal wanneer je een eigen stijl ontwikkeld dat je bevorderd wordt tot HANSHI ofwel 8e Dan. Deze hoge graad gaat je daarbij helpen in Afrika”. Met deze stimulerende bagage reisde Con met zijn assistenten naar een continent waar hiërarchie en respect diep verankerd zijn.

Dag 1: Onzeker begin, groots welkom.

Donderdag 14 mei begon de reis vanuit Etten-Leur, waar Taco, Con ophaalde. Op Brussels Airport ontmoetten zij Billy, de verbindende schakel met Kameroen. Daar diende zich meteen het eerste probleem aan: geen gereserveerde stoelen. We stonden op een wachtlijst. Een klassiek “single point of failure,” aldus Taco. Met overtuigend Frans wist hij de situatie te keren. Uiteindelijk vertrok het drietal alsnog naar Douala. Bij aankomst wachtte een warm welkom door karateleider Roger Louis Youbi en een delegatie. De realiteit van Kameroen werd ook direct zichtbaar: chaotisch verkeer, slechte wegen en minimale voorzieningen. Overigens ook wel prachtig, het ontvangstcomité stapte gewoon in karatepak in de auto’s en op motorfietsen en dat bleef bij sommigen de hele avond zo. Het gehuurde appartement was niet tevoren gecontroleerd door onze gastheren en bleek onder de maat: geen stromend water, kapotte sanitaire voorzieningen. “Dit ging onder het minimum,” zei Taco nuchter. “Maar we wilden respectvol blijven.”

Dag 2: Eerste ontmoeting met de autoriteiten.

Vrijdag 15 mei begon met een verhuizing naar betere accommodatie, een mooi hotel midden in Douala aan een zandweg met grote gaten erin. Vervolgens volgde een officiële ontvangst bij de gedelegeerde van de gouverneur. Tijdens het gesprek werd duidelijk hoe belangrijk sportontwikkeling is. Taco vertaalde constant, een sleutelrol tijdens de hele reis. “Zonder alle contacten van Billy en Taco’s vertaalwerk was dit onmogelijk geweest,” benadrukt Con.

De eerste training: 75 karateka’s en een onverwacht duel.

Diezelfde avond vond de eerste training plaats, met 75 deelnemers – van jeugd tot 80-plussers. Vanuit de nationale karate federatie was de behoefte uitgesproken dat Voermans de komende 2 weken vooral de nadruk moest leggen op de scoringcriteria. Wat moet een techniek bevatten om een scorende techniek te zijn. De Wereld Karate Federatie (WKF) heeft daar een 6 tal criteria voor op gesteld: 1. Goede vorm, 2. Correcte afstand, 3. Juiste timing, 4. Sportieve houding, 5. Krachtige uitvoering en 6. Zanshin. Met speciale focus op Zanshin (alertheid) werd deze training gestart. Een demonstratie liep onverwacht uit op een serieus duel. “Hij probeerde me echt neer te halen,” vertelt Voermans. “Hij begon als een gek met mij te worstelen, ik schakelde heel snel. Ik ben bijna 60 hij 25, dus op kracht en snelheid ga ik het niet winnen, dan maar met de zwaartekracht. Ik paste  een offerworp toe, kwam hierdoor op hem terecht en plaatste direct een SANKAKU, ofwel Driehoeks wurging, waarna hij meteen afklopte. We gingen staan, hij schaamde zich een beetje, waarop een van de oudste Sensei (84 jaar en 8e Dan) zei, je moet dit met de  “le expert” nooit doen. Iedereen knikte instemmend. Achteraf moest ik wel lachen, want als ik mijn eigen Zanshin bewaard had, had dit nooit kunnen gebeuren”.

Dag 3: Training in 40 graden en politiek in de dojo.

Zaterdag 16 mei stond in het teken van intensieve trainingen bij extreme hitte. Later op de avond werd Voermans onverwacht gevraagd een scheidsrechters cursus te geven. Nu heeft Con meer dan 30 jaar nationaal en 20 jaar internationaal referee ervaring. Echter is op dit moment geen officiële WKF referee meer. Besloten wordt dat hij op persoonlijke titel een cursus zal geven, waarbij hij zijn ruime ervaring met de Kameroense scheidsrechters zal delen. De cursus zou om 19.30 beginnen. Zou, werd 20.30. Wat bij het Nederlandse team gelijk opviel was de politieke lading. De hoogste referee van het land kwam speciaal over om te kijken hoe Con en zijn assistenten de regels uitlegden. Nu wordt Con Voermans daar niet gauw zenuwachtig van, hij voelde wel aan toch even scherp te moeten zijn. Vanuit zijn werkervaring bij defensie, maar ook vanuit de therapeutische hoek is Con gewend om met weerstand om te gaan. Weerstand komt vaak voort uit gezien willen worden, nou dan maak je daar toch gebruik van. Con stelde alle drie nog een keer netjes voor, waarbij hij duidelijk aangeeft: “ik was een WKF referee en nu niet meer, en ik ga jullie meenemen in mijn ervaringen, dit is dus geen officiële cursus”’. Taco filmde dat mooi, dus bewijs is aanwezig mocht er commentaar komen. Caroline (de hoogste referee) kijkt Con Voermans constant strak aan. Hij besluit in overleg met Billy en Taco een visje uit te gooien en vraagt haar om feedback over wat hij daarvoor zei. Het ijs was direct gebroken en het mag gezegd worde: de helft van de cursus is door haar gegeven. Een mooie wending en een zeer inspirerende refereecursus was het resultaat.  De verbinding tussen ons en de deelnemers groeide hierdoor. Er was een zeer prettige samenwerking. EGO is mooi maar het brengt niets, iets wat sommige bestuurders ook eens zouden moeten beseffen. Nu was er synergie.

Dag 4: 150 deelnemers en media-aandacht.

Zondag 17 mei volgde een grootschalige buitentraining met ruim 150 deelnemers. Het thema was consistent: doorgaan na een score. Taco van der Dussen nam daarnaast een groep van zeker 40 kinderen onder zijn hoede. “Hij genoot zichtbaar van het werken met jeugd,” aldus Voermans. De dag eindigde met interviews voor radio en nationale televisie, in het Frans (Billy en Taco) en in het Engels (Con).

​

Dag 5 :Politiek, traditie en ‘Cheffisme’.

Maandag 18 mei zouden we om 11u bij de gouverneur van Regio Littoral (de kustprovincie) Samuel Dieudonne Ivaha Dibouna, zijn. Zouden, want werd 12.00 en toen had hij geen tijd, werd dus 14.00. Iets met tijden en “relax geen stress” , onthoud deze laatste zin, die blijkt niet altijd op te gaan, zoals zo blijken op de laatste dag, komt later in dit avonturenverhaal helaas nog terug. Toen we eenmaal in het kantoor van de gouverneur zaten ontstond een bijzonder mooi open gesprek, vooral toen Con hoorde dat hij Duits sprak. Zo kon Con toch ook even wat zeggen in een andere buitenlandse taal dan Engels. Op het einde van het gesprek, kreeg het team nog een mooi cadeau. Want toen de Gouverneur hoorde dat er voor eigen rekening een verblijf van 2 dagen in Kribi op het programma stond, bood hij ons zijn hotel aan. Natuurlijk werd daar direct “ja” op gezegd. Om 15.30 liepen we uit het kantoor voor uitdaging nummer twee van die dag. We zouden om 16.00 bij een koning moeten zijn. Koning Antoine Gaetand Peka Peka van de Song-Woga in de regio Pouma. Niet bij het team was bekend dat deze koning de gouverneur al om 13.00 uur een WhatsApp had gestuurd met de mededeling: zorg dat ze op tijd vertrekken. Helaas weer niet gelukt, ofwel wat Con en Taco alle dagen hoorden “relax no stress”. Antoine is de chef of wel stamhoofd, met aanspreektitel koning van zijn regio. Deze chefs werken nauw samen met het nationale bestuur. Zonder deze chefs kan een gouverneur niet zijn regio besturen. Dit zogenaamde Cheffisme bestaat in heel Kameroen en Centraal Afrika. Cheffisme is een begrip uit met name Kameroen en enkele andere Centraal-Afrikaanse landen. Het verwijst naar het systeem van traditionele stamhoofden (chefs traditioneels) en hun rol binnen de samenleving en het bestuur. In Kameroen bestaan naast de officiële staatsstructuren ook traditionele gezagsstructuren. Deze traditionele leiders worden vaak aangeduid als Chef, Chef Supérieur, Fon, Lamido of – in Nederlandse vertaling – soms zelfs Koning. Hun gezag is gebaseerd op traditie, afstamming en erkenning door de gemeenschap. Het cheffisme omvat veel: het vertegenwoordigen van de gemeenschap tegenover de overheid; het bewaren van tradities, gebruiken en lokale geschiedenis; bemiddeling bij conflicten; beheer van gemeenschapsgrond en culturele aangelegenheden; het ontvangen van gasten en het opnemen van personen in de gemeenschap. De regering en de lokale bevolking moet vaak samenwerken met deze traditionele leiders. Hoewel zij geen staatshoofden zijn, hebben ze lokaal veel invloed en prestige. Daarom kon de genoemde koning/chef het zich blijkbaar ook veroorloven om rechtstreeks contact opnemen met de gouverneur om zaken te bespoedigen. Symbolische opname in de Song-Woga-gemeenschap, hetgeen het Nederlandse team officieel ten deel viel, waarbij men niet langer als buitenstaander wordt gezien maar als een geadopteerde vriend of zoon van de gemeenschap. Dat is typisch een handeling die binnen het cheffisme door een traditioneel leider wordt bekrachtigd.

Om 16.00 gaat het team rijden. Billy zegt nog met een grote glimlach, het is maar een paar uurtjes rijden hoor, iets met geen vaste tijd en “relax no stress”. Om 17.30 pikken we Billy’s vriendin Gaelle op. Komt gelijk van pas (zoals ze dat vanaf nu elke dag gaat doen) wanneer we weer eens worden aangehouden. De politie begint een hele preek te houden, Gaelle laat ze rustig uitpraten en zegt dan zeer duidelijk in het Frans, ik ben madam Gouli openbaar ministerie , “Magistrat” ,officier van justitie. De politieman springt in de houding, we mogen doorrijden (dit gaat elke dag weer plaats vinden, toch makkelijk) Om 21.00 zijn Taco en Con helemaal gaar. Onze mini Parijs Dakar hebben is inmiddels ontwikkeld tot een grote Parijs Dakar. Eén geluk hebben we: de chauffeur, Ebenezer Menoumt (overigens ook 5e DAN) rijdt zeer zorgvuldig. Alle gaten en drempels (sommige zijn 30 cm rechtopstaand beton) worden omzeild of met beleid genomen. Om 21.30 is Billy druk aan het bellen met de koning, blijkbaar weet niemand waar die nu precies woont. 21.45 we komen in de buurt. Taco is op, Con is op. 22.20 zijn we er. De koning ontvang ons vriendelijk, maar er staan toch enkele ouderlingen wat boos te kijken. Een van de ouderlingen spreekt zeer terecht, boos uit dat ze al vanaf 14u aan het wachten zijn, dat om 20.00 meer dan honderd dansers naar huis gestuurd zijn. Een pijnlijk moment. Con kijkt opzij naar Billy en zeg zachtjes: “dit is niet relaxed en geeft stress”.

Billy lacht en zwijgt. We worden naar binnen begeleid, alwaar een Sjamaan ons opwacht voor een zegeningsritueel. Na deze ceremonie horen we bij de stam van de Koning. We worden eerst traditioneel aangekleed, waarna we een lokale vrucht moeten eten. De smaak zit tussen een tamme kastanje en gember in. Gelukkig mocht er worden weggespoeld met een lokaal gebrouwde drank van rond de 60% alcohol. Een hallucinerende ervaring. We moesten één voor één op onze blote voeten op een nat gemaakt palm blad gaan staan. En er werden in het Bassa dialect diverse spreuken uitgesproken. We merkten dat deze bij Billy (die van Kameroense oorsprong is) heftiger binnenkwamen dan bij ons. In het Frans werd samengevat dat de geesten van hun voorouders over ons zouden waken deze trip (wat op de laatste dag na goed gelukt is). Op het einde van de ceremonie kregen we alle drie een volledig op naam gesteld en ingelijst certificaat als bewijs dat we vanaf nu een onderdeel zijn van de stam. Rond 23.30 kregen we een warme maaltijd aangeboden. Wat het precies was wisten we niet, maar van onze ouders hebben we geleerd altijd eerst proeven. En het smaakte prima, wat het ook geweest mocht zijn. Dankbaar, ondanks te veel tijd laat aangekomen te zijn, dat Billy dit mogelijk heeft gemaakt! We rijden rond 01.00 naar ons hotel, met weer alleen maar complimenten om de rijstijl en het uithoudingsvermogen van de chauffeur. Zonder hem waren we nooit aangekomen in ons hotel. In 3 uur reed hij de 140 km terug.

Reizen door chaos: wegen, politie en improvisatie.

De daaropvolgende dagen stonden bol van de uitdagingen:

• Extreem slechte wegen zonder verlichting en zonder borden of strepen.

• 10 uur durende ritten met als toverformule: “relax no stress”.

• Regelmatige politiecontroles (opgelost dankzij Gaelle, officier van justitie)

• Een lekke band onderweg, “We hadden dit zien aankomen,” zegt Voermans. “Dit was een klassiek risico van veel te hard rijden over een veel te slecht wegdek.”

Kribi: natuur en contrast.

In Kribi vond het team eindelijk rust, met bezoeken aan de Lobé-watervallen en een boottocht. “Taco, van 400 naar 100 euro onderhandelen in twee minuten – dat is Afrika.”

Yaoundé: officiële erkenning en internationale contacten

In de hoofdstad volgde ontvangst door de nationale karatefederatie onder leiding van de zeer sympathieke Bertin Dongmo.

Bezoeken aan:

• Nederlandse ambassade

• Olympisch comité

• LAFTA-stichting voor ouderen.

De reis kreeg hiermee een officieel en diplomatiek karakter in de staatshoofdstad.

Trainingen op topniveau.

Op 23 en 24 mei werden grootschalige stages gegeven in het opleidingscentrum voor sportleraren, vergelijkbaar met het Nederlandse Cios. Met direct een mooie verassing aan de voorkant, er waren nu 289 deelnemers. Zelfs in de zeer grote Dojo die ingericht was werd dit toch wel erg massaal. Volgens de planning zouden we nu alleen met de Nationale selectie gaan trainen. Taco begint weer te lachen en zegt: “Con gelukkig ken ik je goed, je gaat dit vast goed oplossen..” Even snel schakelen dus en voilà de oplossing was snel gevonden. Zanshin benadrukken gezien de karateka’s zeer dicht op elkaar staan. En drietrapsoefeningen inzetten. Zo heeft iedereen zijn ruimte en ik het overzicht. Drietrapsoefeningen met 2 handtechnieken en een veeg of hoge trap als afsluiting. Waarop Taco zegt: “Con moeten ze na die veeg nog een scorende techniek maken dan zijn het 4 technieken. We moeten allebei lachen.

Na 1uur laat Con onder de 18 jaar stoppen met de gezamenlijke training en neemt Taco die groep weer over. We gaan met zo’n 170 volwassen deelnemers verder, nu met meer ruimte zodat  ze in eerste instantie semi kunnen sparren om af te sluiten met TOtaal Kumite Shobu Sōgō Ichi. Hierbij wordt geen punt stop toegepast, men moet nu na de score blijven opletten (Zanshin) want de wedstrijd gaat gewoon door. Hierbij gebeurde het dat een deelnemers een score maakt met een stoot, Yuko, wat goed is voor 1 punt, gelijk zijn dekking laat vallen, waarop zijn tegenstander 2 trappen maakt op zijn hoofd, 1 trap is goed voor ippon, 3 punten. Dus in dit geval maakt de één 1 punt en geeft direct 6 punten weg, niet slim. Dit kan in het reguliere wedstrijdsysteem ook gebeuren als de scheidsrechter nog geen Yamé (stop) heeft gezegd na een score. Dichterbij, alert blijven en vooruit vechten hebben de deelnemers heel goed begrepen en opgepikt, zoals ook wel bleek uit de mini interviews in de reportage op nationale televisie en radio.

Ondertussen moest Gaelle naar de drukker om certificaten bij te laten maken, die wij ook nog gedrieën tussendoor moesten tekenen. 200 stuks bleek te weinig te zijn! De Consul voor Nederland rijkte ze uit. Afsluitend is er met de hele groep (bijna 300 personen) ter ere van de zojuist overleden voorzitter van het Olympisch Commité een eindmeditatie en Japans groet gebracht. Een zeer indrukwekkend moment. Daarna waren er de uitgebreide fotomomenten, iets dat het team ook al in Douala had meegemaakt. Een zeer kameraadschappelijk slot.

​

MAANDAG 25 MEI 2026

​

We brengen rond 11.00 Taco naar de luchthaven, zijn vlucht naar Kenia vertrekt om 14.50. Dus gewoon 3 uur van te voren er zijn, “relax geen stress”, zo voorkom je falen. We nemen afscheid tot de 30e roepen we nog, Con en Taco vliegen allebei de 29e terug (dacht Con) Con om 19.15 en Taco om 23.20.

De menselijke kant: dorpsleven en gastvrijheid.

De dagen 27 en 28 mei in het dorp Nkongsamba gaven een diep inzicht in het lokale leven. “Oprechte gastvrijheid, weinig luxe en pure interesse – dat raakte me enorm,” aldus Voermans.

Laatste dag: waar ‘Relax, no stress’ alles laat mis gaan

Vrijdag 29 mei veranderde het verhaal abrupt. Voermans had één duidelijke wens: “Billy, ik wil echt om 16.00 uur op de luchthaven zijn, mijn vlucht gaat om 19.15, ik wil echt 3 uur van te voren daar zijn.”

Ondanks herhaalde verzoeken bleef het standaard antwoord van Billy:

“Relax, no stress.” In het kort opnieuw een fluïde begrip van tijd:

• Te laat vertrek door allerlei extra programmapunten en ontmoetingen

• •mwegen

• Autopech om 18.20 uur

• Gevaarlijke taxirit, die gaat met één werkende koplamp 80 km/u rijden waar je nog geen 30 km/u kunt rijden. Op een gegeven moment gaat de taxichauffeur een inhaal poging wagen terwijl een vrachtwagen, ook met één koplamp, tegemoet komt rijden. Con denkt nog, hij zal toch niet? En ja hoor, hij zal! Net een James Bond film: hij geeft gas, begint te toeteren, haalt de auto in en gaat gelijk naar rechts, vol in de ankers, en KLAP zijn linker spiegel wordt door de vrachtwagen geraakt die er gelukkig nog aan hangt. Hartslag boven de 180. Hier helpt de toverspreuk “Relax no stress” , ook niet meer.

• 19.30 aankomst op de luchthaven. Vlucht gemist. “Waarom mij niet gewoon om 16.00 uur hier afzetten Billy?” vraagt Voermans terugkijkend. “Dit was te voorkomen.” Billy is stil en kijkt weg, stress?. Con moest uiteindelijk een nieuw ticket kopen voor €1600 om alsnog naar huis te kunnen. Met Air France naar Parijs, dan met de TGV naar Brussels, dan met de trein naar Breda een reis die vrijdag om 03.00 begon en zaterdag om 19.00 eindigde.

Terugblik: een reis vol contrasten

Ondanks de chaotische afsluiting overheerst dankbaarheid.

“Wat een reis. Wat een inzichten. Wat een sportieve en sympathieke bevolking. Wat mogen wij dankbaar zijn voor onze luxe, onze onderhouden wegen en gewoon alles voorhanden hier in Nederland” besluit Voermans.

​

Hij spreekt zijn waardering uit:

• Voor Taco van der Dussen, die als karateka, vertaler en bruggenbouwer onmisbaar bleek

• Voor Billy Ossoko, die de hele reis organiseerde en verzorgde – ondanks de fatale misrekening op de laatste dag, die echt voorkomen had kunnen worden, ben ik hem dankbaar voor deze reis.

Conclusie

De stage in Kameroen liet zien hoe sport verschillende culturen kan verbinden, maar ook hoe essentieel planning en communicatie zijn. Een reis vol toptrainingen, menselijke verhalen en harde lessen. En één boodschap die blijft hangen: “Relax, no stress is goed… zolang het geen risico wordt, zolang je er niemand mee benadeelt.”

Osu.